Dowództwo Okręgu Wojskowego nr V KRAKÓW 1945-54

---

Wyparcie w styczniu 1945 roku przez wojska radzieckie i Wojsko Polskie wojsk niemieckich z terenów położonych na zachód od Wisły stworzyło warunki do tworzenia na nich polskiej administracji wojskowej. 1 lutego 1945 roku Naczelny Dowódca WP, gen. Michał Rola-Żymierski, wydał rozkaz nakazujący zorganizowanie do 1 kwietnia sześciu okręgów wojskowych. Okręg krakowski miał być zorganizowany do 20 lutego. Zadanie to powierzono generałowi Julianowi SKOKOWSKIEMU, który dowodził okręgiem do sierpnia 45 roku. Po nim kolejno okręgiem dowodzili generałowie: Kazimierz PRUS-WIĘCKOWSKI, Stefan MOSSOR oraz Bolesław KIENIEWICZ.
Początkowo okręg obejmował województwa: ślasko-dąbrowskie, krakowskie i rzeszowskie. Po utworzeniu, latem 45 roku , Śląskiego Okręgu Wojskowego, województwo sląsko-dąbrowskie wyłączono z Okręgu Wojskowego Kraków. W listopadzie 1945 roku okręgi wojskowe przyjęły nazwę Dowództw Okręgów Wojskowych /DOW/ z dodaniem cyfry rzymskiej oraz nazwy miasta stanowiącego siedzibę dowództwa. Dowództwo Okręgu Wojskowego w Krakowie otrzymało nr V. Zgodnie z założeniami, Dowództwo Okręgu stanowiło centralny ośrodek administracyjno-polityczny i logistyczny w zakresie przygotowywania w terenie rezerw kadrowych, zwierząt i środków materiałowych, niezbędnych do prowadzenia działań bojowych. Dowódca Okręgu odpowiedzialny był również za szkolenie i gotowość bojową stacjonujących na jego terenie wojsk. Do podstawowych zadań DOW V należało:
- tworzenie garnizonów i instytucji organizacyjno-mobilizacyjnych;
- mobilizacja i kierowanie poborowych do jednostek dla potrzeb toczącej się wojny;
- przyjmowanie i dyslokacja jednostek powracających z frontu;
- organizacja ochrony granicy państwowej na terenie okręgu;
- udział wydzielonych sił w akcji "Wisła";
- pomoc w likwidacji zniszczeń wojennych i rozminowanie terenu;
Instytucje i jednostki wojskowe angażowane były także w działalność polityczno- gospodarczą:
- zabezpieczenie reformy rolnej, referendum i wyborów do Sejmu;
- ochrona, rozminowanie i odbudowa dróg, mostów szlaków kolejowych, łączności a nawet zakładów przemysłowych;
W okresie przygotowań do utworzenia Układu Warszawskiego istnienie DOW V uznano za zbędne i w 1954 roku nastąpiło jego rozwiązanie. Jednostki i instytucje wcielono do WOW, SOW lub rozformowano.