II Armia Wojska Polskiego 1944-45
Zwracając uwagę na międzynarodowe uwarunkowania, a szczególnie interesy mocarstw sojuszniczych antyhitlerowskiej koalicji, wywierających decydujący wpływ na losy żołnierzy 2 Korpusu Polskiego, nie sposób pominąć tych uwarunkowań w odniesieniu do żołnierzy II Armii Wojska Polskiego. Pomijając całą nienormalność i wynikające z niej osłabienie "sprawy polskiej" na arenie międzynarodowej, zwłaszcza w warunkach rosnącej roli Związku Radzieckiego /i samego Stalina/ w koalicji antyhitlerowskiej, podkreślić należy, że decyzja rządu sowieckiego z 9 maja 1943 roku, wyrażająca zgodę na sformowanie na terenie ZSRR nowej polskiej jednostki, otwierała drogę do Polski Polakom przebywającym jeszcze na jego terenie. Bez względu na uwarunkowania i oceny polityczne, umożliwiła żołnierzowi polskiemu, walczącymi pod polską komendą i polskimi znakami wziąć bezpośredni udział w wyzwoleniu okupowanej Ojczyzny, zaznaczyć udział w odzyskaniu Pomorza i Dolnego Śląska, i w końcu w szturmie Berlina. Nie dziełem żołnierza było polityczne dyskontowanie jego wysiłku oraz złożonej daniny krwi, cierpienia i życia; żałować należy, że przez cały okres 43-45 polskie siły polityczne - zarówno te na Zachodzie jak i Wschodzie - nie znalazły przywódcy na miarę gen. SIKORSKIEGO, a Teheran, Jałta i Poczdam ustalały ustrój i granice Polski bez udziału Polaków.
2 Armia Wojska Polskiego została sformowana w lipcu 1944 roku na wyzwolonych ziemiach tzw. Polski Lubelskiej w ramach planowanego utworzenia Frontu Polskiego /1, 2 i 3 Armia WP, jednostki pancerne, artylerii itd. Trudności mobilizacyjno-aprowizacyjne oraz konieczność przyśpieszenia prac organizacyjnych wymusiły w listopadzie rezygnację z utworzenia Frontu Polskiego, 3 Armii i szeregu innych jednostek /. W skład 2 Armii /wraz z przydzielonym wzmocnieniem/ wchodziły: 5, 7, 8, 9 i 10 Dywizja Piechoty, 2 DA, 3DAP-lot, 9 i 14 BAP-panc, 3 Samodzielny Pułk Moździerzy, 1 KPanc, 16 BPanc, 5 Samodzielny Pułk Czołgów Ciężkich, 28 Samodzielny Pułk Artylerii Pancernej, 4 Brygada Inżynieryjno-Saperska i in. Razem ok.69000 żołnierzy. Jej dowódcą był gen. Karol ŚWIERCZEWSKI. Do działań bojowych skierowana została skierowana z początkiem 45 roku jako drugi rzut 1 Frontu Białoruskiego w rejonie Gorzowa, skąd skierowana została pod Wrocław. Jej wydzielone jednostki uczestniczyły w wyzwoleniu Poznania. W ramach przygotowania do Operacji Berlińskiej podporządkowana została 1 Frontowi Ukraińskiemu i przegrupowana spod Wrocławia nad Nysę Łużycką, obsadzając 30 km odcinek frontu od miejscowości Młoty do folwarku Wysokie. Stanowiła trzon pomocniczego zgrupowania, które miało osłonić od południa główne siły Frontu nacierające na Berlin. Naprzeciw 2 Armii broniły się doborowe oddziały 4 Armii Pancernej z Grupy Armii "ŚRODEK" /"MITTE'/ feldmarszałka Schornera. Przed operacją, która rozpoczęła się 16 kwietnia, uchwycono przyczółki pod Rothenburgiem i Prędocicami. Do 17 kwietnia wojska 2 Armii w ciężkich bojach przełamały taktyczną strefę obrony, rozszerzyła wyłom i zagroziła okrążeniem niemieckim siłom w zgrupowanym w lasach Muskauer Forst i rozwinęła pościg w kierunku Drezna.
W czasie gdy 2 Armia przełamywała taktyczną strefę obrony nad Nysą i rozwijała pościg, feldmarszałek Schorner skoncentrował pod Zgorzelcem i Reichenbach zgrupowanie uderzeniowe, złożone z dwóch dywizji pancernych, dywizji zmechanizowanej i dywizji piechoty. Jednostki te uderzyły z południa w skrzydło 2 Armii, aby sparaliżować działania 1 Frontu Ukraińskiemu i przyjść z pomocą Berlinowi. Jednostkom pancernym udało się dokonać włamania w jednostki polskie i podzielić 2 Armię na część wschodnią i zachodnią. Do końca kwietnia trwały dramatyczne walki, w których jednostki polskie ponosząc ciężkie straty, utworzyły jednolitą linię obrony, skierowaną frontem na południe.
Swoje pierwsze zadanie bojowe 2 Armia wykonała, jednak kosztem 4902 poległych, 2798 zaginionych i 10532 rannych żołnierzy. Jednak straty niemieckie przekroczyły 20000 zabitych, a Berlin pomocy nie uzyskał.
Po bitwie pod Budziszynem 2 Armia z 1 Korpusem Pancernym otrzymała nowe zadanie bojowe w ramach Operacji Praskiej. Współdziałając z radzieckimi 28 Armią i 5 Armią Gwardii miała uderzyć na południe, zniszczyć drezdeńsko-zgorzeleckie ugrupowanie nieprzyjaciela, opanować rubież Łaby i rozwinąć pościg w kierunku Pragi. W pasie natarcia 2 Armii teren był pofałdowany, a bardziej na południe górzysty i kanalizował natarcie wzdłuż dróg. Przed jej frontem broniły się oddziały niemieckiej 4 Armii Pancernej i 269 Dywizji, które w nocy z 6/7 maja rozpoczęły wycofywanie. 8 maja 2 Armia wkracza na teren Czechosłowacji. 11 maja, w momencie zakończenia działań, jednostki 2 Armii osiągnęły:
- 5 DP - Rychnov;
- 7 DP - Libechov;
- 8 DP - Ustek;
- 9 DP - Chluń;
- 10 DP - Tuchen;
- 1 KPanc - Mielnik;
- działające na czele ugrupowania 2 Armii oddziały czołgów dotarły do Krzeszyc i na północne przedmieścia Pragi.
© Zespół Informatyki 2 KZ
